ต้นกระทือ
เป็นสมุนไพรที่อยู่ในตระกูลเดียวกับขิง ข่า และไพล มีลักษณะและคุณสมบัติดังนี้
เป็นสมุนไพรที่อยู่ในตระกูลเดียวกับขิง ข่า และไพล มีลักษณะและคุณสมบัติดังนี้
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Zingiber zerumbet Smith
วงศ์ : ZINGIBERACEAE
ชื่ออื่น ๆ : ภาคเหนือ เรียกว่า กะแวน กะแอน
แฮวดำ เฮียงแดง (แม่ฮ่องสอน)
กระทือเป็นพืชพื้นเมืองของมาเลเซีย นิยมเรียกกันว่า Shampoo Ginger เป็นไม้ล้มลุกอยู่ในตระกูลเดียวกับขิง มีความสูงประมาณ 0.5-1 เมตร มีเหง้าหรือลำต้นใต้ดิน
เปลือกนอกของเหง้ามีสีน้ำตาลแกมเหลือง
ส่วนเหง้าของกระทือนั้นนิยมใช้เป็นส่วนผสมในอาหารหลายอย่างของชาวมาเลย์
และนิยมสกัดสารในเหง้าออกมาใช้ทำยาแผนโบราณเพื่อรักษาอาการอักเสบ
ลดอาการเจ็บปวดที่เกิดจากเชื้อโรคต่าง ๆ ใช้เป็นยาถ่ายพยาธิ และรักษาอาการท้องร่วง
ในประเทศไทยนิยมนำกระทือมาใช้บำรุงน้ำนมให้หญิงแม่ลูกอ่อน ใช้แก้อาการปวดมวน ในท้อง แก้บิด ขับลมในกระเพาะ ขับปัสสาวะ แก้อาการจุกเสียด ตำราแพทย์แผนโบราณนั้นมีการบันทึกไว้ว่า
ใช้เหง้ากระทือสดขนาดเท่าหัวแม่มือ 2 หัว (ประมาณ 20 กรัม)
ย่างไฟพอสุกเอามาโขลกกับน้ำปูนใสคั้นเอาน้ำมาดื่มเวลาที่มีอาการ
นอกจากนี้ยังพบว่า
ในเหง้าของกระทือ สามารถนำมาสกัดน้ำมันหอมระเหยซึ่งประกอบด้วยสาร Methyl-
gingerol, Zingerone, Citral อีกด้วย
น้ำมันหอมระเหยซึ่งเป็นองค์ประกอบในเหง้ากระทือนั้นเป็นชนิดเดียวกับน้ำมันหอมระเหยในขิงจะไปกระตุ้นการทำงานของกล้ามเนื้อที่ระบบทางเดินอาหารให้มีการบีบตัวมากขึ้น
จึงเกิดการขับลมออกมาดังนั้นจึงช่วยรักษาอาการท้องอืดท้องเฟ้อได้
และมีรายงานการวิจัยของต่างประเทศ พบว่า ในเหง้าของกระทือนั้นมีสาร kaempferol ซึ่งเป็นสารประกอบฟลาโวนอยด์ชนิดหนึ่ง
กลุ่มของสารประกอบฟลาโวนอยด์นี้มีคุณสมบัติเป็นสารต้านอนุมูลอิสระ ในบรรดาสมุนไพรในวงศ์เดียวกัน (คือวงศ์ ZINGIBERACEAE เป็นพืชตระกูลเดียวกับขิง ข่า เป็นต้น ) เหง้ากระทือนี้เป็นแหล่งที่มี kaempferol อยู่มากที่สุดคือมีอยู่ 240 มก.ต่อน้ำหนัก 100
กรัม ในทางการแพทย์พบว่า
ผู้ที่บริโภคสมุนไพรที่มีสารต้านอนุมูลอิสระเป็นประจำนั้นจะช่วยลดความเสี่ยงของการเป็นโรคหัวใจ
มะเร็ง ความดันโลหิตสูงและหลอดเลือดหัวใจตีบตันได้
เอกสารอ้างอิง : Zingiber zerumbet (L.) Smith : A review of Its Ethnomedicinal, Chemical, and Pharmacological Uses. สืบค้นได้จาก www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3092606
